A A A
  • A-1920_05.jpg
  • B-1920_05.jpg
  • C-1920_05.jpg
  • D-1920_05.jpg
  • E-1920_05.jpg
  • F-1920_05.jpg
  • G-1920_05.jpg

Artykuły

Najlepszym sposobem na poradzenie sobie z górą śmieci jest ograniczenie ich ilości. Najlepiej zacząć już podczas następnej wizyty w sklepie. Ruszając na zakupy, pamiętajmy, że każda nasz zakup ma wpływ na stan środowiska naturalnego. To właśnie dzięki naszym decyzjom przy kasie możemy znacznie ograniczyć ilość wytwarzanych śmieci. 

Czytaj więcej...

Planowanie zakupów

Robiąc listę zakupów, warto odpowiedzieć sobie na zasadnicze pytania: czy naprawdę tego potrzebuję? A może to, co mam, nadal działa albo da się zreperować? Kupując tylko to, co nam potrzebne, możemy nie tylko ograniczyć ilość śmieci, ale również zużycie energii, surowców i wody potrzebnych podczas produkcji.

Towary niepakowane

Podczas codziennych zakupów starajmy się wybierać produkty, które można kupić bez opakowania, np. warzywa, owoce, mięso czy pieczywo. W tym celu warto wybrać się z wizytą na bazar, do piekarni, warzywniaka czy sklepu mięsnego. Wybierając lokalne produkty otrzymujemy świeższe towary, których transport do miejsca ostatecznej sprzedaży nie wiązał się z przewozem na duże odległości, dzięki czemu ograniczamy emisję gazów cieplarnianych. Niepakowane towary możemy kupić też w supermarkecie, wybierając towar ze stoisk zamiast pakowane towary z półki. Każda taka decyzja sprawia, że w naszym koszu ląduje mniej foliowych opakowań i styropianowych tacek, które później przeważnie trafiają na wysypiska.

 

Towary pakowane

Oczywiście nie wszystkie towary jesteśmy w stanie kupić bez opakowania. Wybierajmy takie, które są pakowane w materiały biodegradowalne lub podlegają recyklingowi.

Najlepiej wybierać opakowania wykonane ze szkła i aluminium. Są to materiały, które można przetwarzać nieskończoną ilość razy.

To lepsze rozwiązanie niż wybór opakowań plastikowych, które pomimo, że również mogą być przetwarzane, to ich żywotność jest krótsza, a ich rozkład potrafi trwać nawet tysiące lat. Jeżeli to możliwe unikajmy plastikowych opakowań pokrytych folią termozgrzewalną – w tej formie nie nadają się do przetworzenia. Przetworzeniu nie ulega też czarny plastik.

Papier również można przetworzyć i wykorzystać ponownie. Można go odzyskać nawet z kartonów po mleku czy sokach – obecnie technologia pozwala na odzyskanie około 70% surowca użytego przy jego produkcji. Ale pamiętajmy – zazwyczaj tego typu opakowania wyrzuca się do pojemników na tworzywa sztuczne, a nie do papieru.

Jeśli jest taka możliwość, dobrze jest także kupować jedno większe opakowanie tego samego produktu zamiast kilku mniejszych. Jest to doskonały sposób na ograniczenie produkcji zbędnych odpadów. Co więcej – duże opakowania w ogólnym rozrachunku najczęściej okazują się tańsze, a zakupiony towar starcza nam na dłużej.  

 

Torby na zakupy

Pamiętajmy, żeby na wyprawę do sklepu iść z własną torbą wielokrotnego użytku. Im rzadziej korzystać będziemy z plastikowych toreb dostępnych w każdym markecie, tym mniej śmieci wyląduje w koszu. Jeśli zapomnimy własnej torby, nie bierzmy cienkich jednorazówek – w prawie każdym sklepie można dostać duże i solidne torby plastikowe, które będziemy mogli wykorzystać do innych celów – np. jako torbę na segregowane surowce.

 

Produkty wielokrotnego użytku i na wymienne wkłady

Kiedy to możliwe, nie kupujmy jednorazówek i korzystajmy z produktów, które można użytkować wielokrotnie. Przykład? Wystarczy przynieść do pracy własny nóż i widelec, zamiast korzystać z plastikowych dostarczanych wraz zamówionym lunchem. Z kolei kupując kawę na wynos, możemy poprosić o przelanie jej do naszego własnego kubka termicznego, który nie tylko jest bardziej ekologiczny, ale też o wiele dłużej trzyma ciepło i nie parzy w ręce.

Jeżeli chodzi o towary, które się zużywają, również mamy wybór.  Zamiast papierowych ręczników, możemy korzystać z materiałowej ściereczki. Zamiast za każdym razem kupować dozownik z mydłem w płynie, możemy kupić go raz, a później uzupełniać mydło z saszetek. Zamiast używać jednorazowych maszynek do golenia, można przerzucić się na maszynkę na wymienne ostrza.

Większe zakupy

Chociaż to właśnie podczas codziennych zakupów produkujemy najwięcej śmieci, to potencjalnie większe zagrożenie dla środowiska mogą mieć decyzje o wymianie regału, pralki czy telewizora. Szkodliwe dla środowiska mogą być zwłaszcza te ostatnie, czyli sprzęt RTV/AGD, do którego produkcji wykorzystuje się związki chemiczne i wiele rzadkich metali.

Dlatego zawsze warto zorientować się, czy sprzęt elektroniczny z drugiego obiegu nie zaspokoi naszych potrzeb. Kupując używany sprzęt RTV/AGD, warto zwrócić uwagę na jego klasę energetyczną. Zastanówmy się też, czy będziemy na tyle regularnie korzystać z danego przedmiotu, że warto go kupić. Być może wystarczy zapytać sąsiada, czy może nam pożyczyć np. jakieś narzędzie.

No dobrze – a co zrobić z meblami, które są już wytarte i nie pasują do wnętrza świeżo wyremontowanego mieszkania? Zastanów się, czy zamiast kupować nową kanapę czy fotel, nie lepiej je odświeżyć, np. poprzez wymianę obić.

Niepotrzebne ubrania zawsze możemy oddać komuś, kto ich potrzebuje albo przerobić na nowe. Drugie życie można nadać również wielu innym ulubionym przedmiotom. Nie dość, że nie wytwarza się przy tym nowych śmieci, to można zyskać odnowione, wartościowe przedmioty, z których radość może być taka sama, jeśli nie większa, niż z nowo zakupionych.

Wymień się

Niepotrzebny sprzęt elektroniczny możemy również oddać lub sprzedać. Zasada jest prosta – jeżeli czegoś nie potrzebujesz – podaj to dalej. Jest wiele sposobów, żeby oddać przedmioty, których nie potrzebujemy w dobre ręce. Można spróbować wziąć udział w dzielnicowej wyprzedaży, można też skorzystać z internetowych portali wymiany sąsiedzkiej. Kto wie – może sami znajdziemy tam coś dla siebie?

Większość odpadów, które trafia do kosza w przeciętnym gospodarstwie domowym, to opakowania produktów kupione w okolicznym sklepie. Przeczytaj i dowiedz się jak właściciele małych i średnich sklepów mogą być bardziej Green i zachęcić okolicznych mieszkańców do segregacji.

Czytaj więcej...

Wszystko zaczyna się na etapie zamawiania towarów. Staraj się maksymalnie ograniczać opakowania, w które są zapakowane produkty sprzedawane w Twoim sklepie. Wybieraj tych dostawców, którzy pakują towar w opakowania z materiałów biodegradowalnych lub wielokrotnego użytku. Jeżeli to możliwe, zamawiaj towar od lokalnych przedsiębiorców – nie tylko będą mniej opakowane, ale też mniej paliwa zostanie zużyte celem ich przewiezienia, a tym samy mniej pyłów i szkodliwych substancji chemicznych dostanie się do atmosfery. Dodatkowo, kupując lokalne wyroby zwiększasz zatrudnienie w swojej okolicy.

Możesz wykorzystać przestrzeń w sklepie do informowania klientów o tym, które opakowania są najbardziej ekologiczne. Na przykład przy półce ze słodkimi napojami, możesz napisać: „Plastik rozkłada się nawet 500 lat! Pamiętaj, żeby wyrzucić opakowanie do odpowiedniego kosza”, a w innym miejscu: „Ilość rozdanych lub sprzedanych torebek foliowych i marketach i sklepach szacuje się na ok. 10 miliardów sztuk rocznie. Zastanów się zanim weźmiesz kolejną”.

Á propos popularnych „reklamówek”. Wiele osób próbuje ponownie wykorzystać foliowe siatki – przeważnie jako worek na śmieci. Jednak w przeciwieństwie do plastikowych torebek, współczesne worki na śmieci wykonuje się z materiałów, które ulegają szybkiemu rozkładowi. Pomimo, że jedne i drugie torby wyglądają podobnie, takie same nie są. W efekcie na wysypiska trafia jeszcze więcej plastiku, który można byłoby odzyskać w postaci energii.

Czy osoba prowadząca sklep może w jakiś sposób wpłynąć na zmniejszenie ilości plastikowych opakowań, które jego klienci zabiorą z sobą do domu? Oczywiście, że tak! Warto udostępniać alternatywne opakowania. Zamiast torebek foliowych zaproponuj klientom torby wielokrotnego użytku. Mogą to być torby z grubego plastiku, które można wykorzystać kilkanaście razy. Jeszcze lepszym pomysłem będzie jednak udostępnienie materiałowych toreb na zakupy. Tego typu torby są trwalsze i wyróżniają się wyglądem, dzięki czemu stają się coraz modniejsze.

Część sklepów zamiast jednorazowych foliowych torebek udostępnia przy kasach jednorazowe torebki z papieru, które są surowcem, który z jednej strony można przetworzyć i ponownie wykorzystać, a z drugiej (jeżeli jest zabrudzony, przez co nie nadaje się do przetworzenia) znacznie szybciej ulega biodegradacji.

Wiele sklepów, aby zmobilizować swoich klientów do korzystania z papierowych lub bawełnianych toreb, wprowadziło niewielkie opłaty za plastikowe torebki jednorazowe.

Małe sklepy są również często miejscem, gdzie ktoś zatrzymuje się na chwilę, żeby np. wypić oranżadę lub zjeść loda. Opakowania po nich często lądują w jednym koszu. Jeżeli ustawisz w swoim sklepie pojemniki do segregacji odpadów, szklana butelka czy folia po lodzie będą miały szansę być posegregowane i ponownie wykorzystane.

To jednak nie wszystko. Możesz również, w porozumieniu z gminą, ustawić pojemnik na takie odpady niebezpieczne jak baterie, świetlówki czy drobny sprzęt RTV/AGD. Udostępnienie specjalnych pojemników na baterie, czy leki ułatwi lokalnej społeczności segregację. Nie będą oni musieli wieźć odpadów do często oddalonego Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów (PSZOK) . Jest też duża szansa, że klient przy okazji oddawania zużytej świetlówki zrobi u Ciebie zakupy.

Bardziej eko możesz być również na zapleczu swojej firmy. Staraj się ograniczać zużycie papieru – nie drukuj e-maili, wystawiaj faktury w wersji elektronicznej. Korzystaj z bankowości internetowej, zarejestruj się na platformie ePUAP i prowadź korespondencję urzędową w wersji elektronicznej. Nie wymaga to specjalnie wysiłku ani poświęcenia, za to jest naprawdę wygodne i proekologiczne.

Jak zorganizować taki Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych, który działałby sprawnie i był rozpoznawalny dla mieszkańców?

Czytaj więcej...

Od momentu wejścia w życie tzw. „ustawy śmieciowej”, każda polska gmina stoi przed wyzwaniem zorganizowania Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK), gdzie mieszkańcy będą mogli oddać wszystko to, czego nie mogą wyrzucić do zwykłych pojemników (np. odpady niebezpieczne czy gabarytowe). Jednak, aby system spełnił swoją rolę, gmina musi zadbać o to, żeby PSZOK był wygodny dla mieszkańców.

Bardzo ważna jest lokalizacja PSZOK-u. Punkt powinien być dostępny zarówno dla zmotoryzowanych mieszkańców, jak i tych, którzy korzystają z komunikacji miejskiej. Przy wyborze lokalizacji należy wziąć pod uwagę ewentualne protesty mieszkańców, którzy mogą obawiać się zagrożenia dla zdrowia  lub nieprzyjemnych zapachów. Jeżeli to możliwe, próbujmy unikać lokalizacji w bezpośrednim sąsiedztwie osiedli mieszkaniowych, szkół, przedszkoli oraz miejsc rekreacji, takich jak parki lub skwery. Należy również zadbać o zapewnienie odpowiedniej infrastruktury. Działka musi mieć dostęp do przyłączy energetycznych i wodociągowych, a droga dojazdowa musi być przystosowana do przejazdu pojazdów o zwiększonej masie, przewożących gruz i odpady gabarytowe. Wszystkie te warunki należy pogodzić z przyjętymi planami zagospodarowania przestrzennego – zarówno o charakterze ogólnym, jak i przepisami szczegółowymi dotyczącymi np. ochrony ujęć wody pitnej.

Nawet najlepsza organizacja PSZOK-u nie stanowi gwarancji, że odpady trafią we właściwe miejsce. Gmina może jednak ułatwić mieszkańcom pozbycie się problematycznych i niebezpiecznych odpadów, które powinny trafić do PSZOK-u.

Jedną z metod jest współpraca gminy z instytucjami na terenie gminy (np. szkołami, aptekami, przychodniami), które mogą na swoim terenie ustawić pojemniki na baterie, żarówki, elektrośmieci czy przeterminowane leki. Dzięki wykorzystaniu sieci lokalnych instytucji, gmina będzie mogła dotrzeć do mieszkańców blisko miejsca ich zamieszkania.

Gmina może również odbierać problematyczne odpady bezpośrednio od mieszkańców w miejscu zamieszkania, po wcześniejszym zgłoszeniu takiej potrzeby przez mieszkańca, lub według ustalonego harmonogramu. Można także wyznaczyć tymczasowe punkty zbiórki trudnych odpadów, gdzie mieszkańcy będą mieli bliżej, niż do potencjalnie oddalonego PSZOK-u (np. podstawiając raz na kwartał samochód na elektrośmieci pod jedną ze szkół w danej dzielnicy).

Dobrym miejscem do promowania zbiórki odpadów problematycznych są różne wydarzenia organizowane przez instytucje publiczne, jak np. pikniki szkolne, koncerty czy imprezy sportowe. „Idziesz na bieg niepodległości? Weź z sobą zepsutą świetlówkę lub starego walkmana i oddaj w odpowiednie ręce na stoisku PSZOK” – może głosić dodatkowy komunikat na plakacie informującym o przykładowym wydarzeniu w gminie.

O sukcesie PSZOK-u będzie jednak decydować to, czy mieszkańcy będą wiedzieli do czego służy, gdzie się znajduje i w jakich godzinach jest otwarty. Przy podawaniu danych adresowych nie zapominajmy o informacji dotyczącej numerów autobusów, które zatrzymują się na pobliskich przystankach – najlepiej niech dane te będą naniesione również na interaktywną mapę umieszczoną na stronie internetowej poświęconej gospodarce odpadami (jak to zrobić – sprawdź w artykule dla gmin, o tym jak prowadzić dobrą komunikację z mieszkańcami). Pamiętajmy, żeby podkreślić, że odbiór odpadów w PSZOK-u odbywa się bezpłatnie.

Dla ułatwienia komunikacji z mieszkańcami można nadać PSZOK-owi prostą i chwytliwą nazwę, tak żeby łatwiej zapisał się w świadomości mieszkańców. Może, na przykład, „Śmieciowisko"?